Bolinao - English


b


*b... or g... or m...b... or g... or m...phrEg:The basic form of this word could begin with b, bu, be, or g or m.
baBa!intrjBol:Sarita' a makapaka'ngap mamasiglat nin kaingaran nan sayay anak a kalamo' nay 'tit----bigra' ba!'; petpeten nin gamet a mata no tit----no Ba bigra' galaten yay gamet sa mata.Tg:ba.Eg:Equivalent to Booh! in play, To scare when used with babies.
ba'ba'ba'-b`a'nBol:Si parti nan rupa nin iti sa yupa' nan bebey.Tg:Baba.Io:Timid.Eg:The chin of the face.Der.maba'ba'
ba'batb`a'-batdial. var.batbatnBol:Ba'bat yay tawon kabiangan nay byay o kapapa'sar ran raruman tawo.Tg:Pakialamero, entremetido.Io:managbibyang.Eg:A person who concerns himself with other people's affairs.Cls. synmabiangDer.kiba'batkibba'batma'batSpnFbatbatiro
ba'bu-ba'boba'-bu-ba'-bo1nBol:Tekrean yayti nin maitumba-tumba yan misubli-subli' sa gurot tan adapan.Tg:Tumba-tumba.Eg:Rocking chair.Cls. synbutaka2vBol:Saya nin ikap sa ta'gay kayo a si miikap tumukdo' ya sa sangan kayo nin makulaney ba'yo na ibigra' ikusay a ayi na ket maita'gay yay sanga ket pauryan nay lalaman nan kumayupa' ba'yo naynaet li' ituldak a ayi na ket mamata'gay ya, kapresan tuma'gay kumayupa' ya, irgwen nan ibansa-bansag a ba'--(tuma'gay) bu-- (kumayupa') anggan sumawa' ya.Eg:A play activity for amusement.
ba'lagb`a'-lagnBol:Daite' nin bali sa tatalon o sa gagawa' a piikapan itaw mintras a main mantrabawen anggan makayatab.Tg:Kubo.Io:Kalapaw.Eg:Hut, a small temporary shelter or house made of bamboo and nipa or coconut leaves where a person can sleep or reside in the forest or field.genbali2 1piikapan 1
ba'lengb`a'-lɘŋnBol:Angot nin umi'.Tg:Panghi.Io:Angseg.Eg:Odor of fresh urine.Der.maba'leng
*ba'sotba'-sotTg:Hugot.Der.ba'suten
ba'sutenba'-su-t`ɘnPerf.bina'sotFrom*ba'sotvo1Bol:Uyusen nin iliwa' yay sayay iti sa kaluban o bali na bilang wadi' beneng tan raruma et.Tg:Hugutin.Io:Uyusen.Eg:To withdraw a bolo or similar item from its sheath.Cls. synapsutenRelaraargenasutenuyusen2Bol:Dutduten yan apurawan o pwirsawen a sayay bagay bilang wadi' mulan ararem a yamot.Tg:Bunutin.Io:Paruten.Eg:To pull something out of something that encases it or holds it in such as a plant from the ground.Cls. syndutduten
ba'tarCls. synbaksat
ba'yob`a'-yo1adjBol:Kapapa'sar nan sayay bagay a kai et gapo nin naiyusar, kayadi' na tamo' nin nagwa' o sin sain tamo' ipagawa'.Tg:Bago.Io:Baro.Eg:To be new or fresh.Antma'ranCmpdtububa'yoDer.ba'yu-ba'yomama'yomamaba'yomangkapaba'yomapaba'yomiba'yopaba'yuwenid.ba'yon byaysay.ba'yon bulanba'yon kasalba'yon ranomba'yon rate'Ba'yon TaonBa'yon Tistamintoba'yon uso2advlizerBol:Mangitarana' yayti nin grupon susarita' a mangibarita' nin sumunor nin mangyadi' o gaw'en sa sayay mu'naynan mangyadi' o gaw'en.Tg:Pagkatapos.Io:Sakbay.Eg:This joins two events one happening before the other subordinating one to the other.Antlabas 1mayadi' 1Cls. synadapen 1.1synkaarammi'sa 2
ba'yon bulanb`a'-yon b`u-lansay. ofbulanba'yo 1phrBol:Si ika'pat a yabi nin delem nin lumiwa' yan madali' a bulan nin say bakas na daite' nin kumpay.Tg:Bagong buwan.Io:Baro nga bulan.Eg:The crescent shaped stage that appears on the third or fourth night of the new moon.Cls. synlesek
ba'yon byayba'-y`on byayid. ofbyayba'yo 1phrfigBol:Si pannawag no si sayay tawo ket nalasat nayay sayay grabin nipagmasakit o disgrasya nin dandani ya nati.Tg:Pangalawang buhay.Io:Baro nga biag.Eg:A rebirth such as after recovery, when a person has overcome a serious sickness.
ba'yon kasalba'-yon ka-salsay. ofkasalba'yo 1phrBol:Kayadi' tamo' et o ambo' et na'teng nin pinakasal.Tg:Bagong kasal.Io:Baro nga kasar; kakaskasar.Eg:Newlywed.Cls. synkapikasal
ba'yon ranomba'-y`on ra-n`omsay. ofranomba'yo 1phrBol:Say pisisili nin kapapa'sar nin ranom sa taaw nin sumakalako a udas nin ka'ti tan atab.Tg:Bagong paglaki at pagliit ng tubig sa dagat.Io:Baro nga danum.Eg:The condition in which the tide of the sea is changed to a new daily routine.
ba'yon rate'ba'-yon ra-tɘ'say. ofrate'ba'yo 1phrBol:Si'numan tan animan a rimmate' sa nadali' et a awro.Tg:Bagong dating; kararating.Io:Baro nga kasangsangpet.Eg:New comer, a person who has just arrived or come not long ago.
Ba'yon TaonBa'-y`on Ta-'`onsay. oftaonba'yo 1phr1Bol:Si u'nan awro nan Enero, a man'isilibra nin sayay pista upisyal iti sa Pilipinas.Tg:Bagong Taon.Io:Baro nga Tawen.Eg:New Year, January 1.2Bol:Si taon nin tumarana' o katarana' a sumili o sinmili konan taon a nila'pos ana.Tg:Bagong taon.Io:Baro a tawen.Eg:The new year that starts next.
Ba'yon TistamintoBa'-y`on Tis-ta-m`in-tosay. oftistamintoba'yo 1n propchBol:Si parti nan Biblia nin nakaisuratan nin byay tan uakay na ni Jesu-Cristo tan saray uapustol na tan maipa'ka' konran nu'nan mammemper.Tg:Bagong Tipan.Io:Baro nga Testamento.Eg:New Testament portion of the Bible.
ba'yon usoba'-yon 'u-sosay. ofusoba'yo 1phrBol:Sarban klasi nin ba'yo nin sulot.Tg:Bagong uso.Io:Bara nga uso.Eg:New fashion.Cls. synmuda2
ba'yu-ba'yoba'-yuba'-yoFromba'yo 1adjBol:Na'teng ana; sawanin tamo'.Tg:Ngayon kalang nakita; matagal na hindi kita nakita.Io:Bar'baro; kakit kitak kenka.Eg:Just recently. Unusual.Der.kaba'yu-ba'yo
baarba-'arnTg:Isang malaking bungkos ng palay.Eg:One large bundle of rice. Ten kabtek of rice, this is used for counting and determining the size of the harvest.Relkabtekkaping'eykatan'ay
baawb`a-'awnBol:Say matra' nin sina'pang mayadi' nin mangan.Tg:Bahaw.Io:Kilabban.Eg:Leftover cold, boiled rice.Der.baawenmabaawmamaaw
baawenba-'`a-wɘnPerf.binaawAtc. is man'baawenFrombaawvoBol:Kanen a nabati' nin ma'kan mayadi' nin nainsanan anan nayadi' nin nangan.Tg:Bahawin.Io:Kilabbanen.Eg:To eat cold leftover rice.
bababa-banbabyBol:Undayon.Tg:Hamaka; giwang.Io:Indayun.Eg:A swing.Cls. synundayonDer.ibabamamabamibabasay.baba-yuyo
baba-yuyoba-b`a-yu-y`osay. ofbabaphrbabyBol:Ikanta nan mana'yon undayon no paka'leken yay anak.Tg:Uguy.Io:Lallay.Eg:Rock-a-bye sung while putting a baby to sleep.genkansyon