Bolinao - English


a


abut-abuten'a-butabu-tɘnFromabutenvoBol:Ararem tan maidap nin minawa.Tag:Hinahabol ang hininga.Ilo:Kamkamaten ti pinag-anges.Eng:Reach for something, To catch, e.g., the breath.
*abutan'a-bu-tanTagabutanDer.maabutan
abuten'a-b`u-tɘnFromabotvo1Bol:Agwangen o kalapen yay sayay bagay nin midyo adayo' o ata'gay yupa' sa pangipa'nat konan takyay.Tag:Abutin.Ilo:Gaw-aten.Eng:To reach for something.Cls. syngawangen2Bol:Tarusan yan main nin pamamasinsya a sayay tawo.Tag:Unawain na may pagpapasensya sa isang tao.Ilo:Tarusan nga adda kadua na anos ti maysaa tao.Eng:To reach out to someone with understanding.Cls. syntarusan 13Bol:Kamaten yay sayay tawo o bagay.Tag:Habulin ang isang tao o bagay.Ilo:Kamaten ti maysa a tao wennu banag.Eng:To overtake someone or something.Cls. synkamatenDer.abut-abuten
abyador'a-bya-d`orSpn InflabyaduraSpnaviator pilot, airman
abyo'a-by`oSpnaviopreparation, provisionnoldBol:Say inawru-awro nin ikabyay.; Sarban matkap nan lalaman bilang wadi' kuna', sina'pang etc.Tag:Pagkain; abasto; apoyo.Ilo:Pagbyag; taraon; kanen.; Makan.Eng:Sustenance, foodstuff.; Support, usually in the form of food sent to someone far away.Cls. synabastoikabyaykanen 2
adado'a-d`a-doSpnarado plownBol:Saya yayti nin agamiren sa pagtatalon, usaren ipamakwal tan ipangiwar nin luta' ba'yo nin mulawan.Tag:Araro.Ilo:Arado.Eng:A plow, a farm implement used to turn over the soil.Relpasagadgenagamiren 1Der.adadwenmaadadomangadado
adadwen'a-da-dw`ɘnPerf.inadadoFromadadovoBol:Sukaden a luta' nin papa'sekan o tamnan yupa' sa pangusar nin adado.Tag:Araruhin.Ilo:Aradwen.Eng:To till the soil with a plow.Cls. synsukaden
adahyo'a-dah-y`oSpnhadarfairynBol:Tepre-tepren uno gaw'e-gaw'en a ambo' nin kumpruntado sa ibarita' nin syinsya uno sa katutu'wan uno naipatukdo' sa rason a mantepren nan sayay susyidad bilang say pammemper sa anti-anting, anib, malas tan raruma et.Tag:Pamahiin; anito.Ilo:IdawEng:Superstitious beliefs or practices.Cls. synanito 1
adak'ak'a-dak-'aknBol:Alalakin ilis; maksaw nin ilis.Tag:Halakhak.Ilo:Garakgak; ayek-ek; katawa.Eng:Boisterous or loud laugh.Antagur'orCls. syngarakgakilis 1kara'ka'Der.adak'akanumadak'ak
adak'akan'a-dak-'a-k`anPerf.inadak'akanFromadak'akvlBol:Makaka'lis nin maksaw tan alalaki nin ilis.Tag:Tawanan; halakhakan.Ilo:Dadackel nga katawa; pag'gaak.Eng:To laugh boisterously or loudly at someone or something.
adal'`a-daln1Bol:Maipa'ka' sa natandaan o narate' sa kapipika' sa iskwilawan o sa raruma et nin lugar.Tag:Pinag-aralan.Ilo:Adal.Eng:The knowledge and skill gained through training or formal education.Cls. synidukasyonliksyon 1Der.inadal2Bol:Si makalap nin liksyon bilang wadi' sa isturya, ikspiryinsya o raruma et.Tag:Aral.Ilo:Maadal a leksion.Eng:A moral lesson learned.Cls. synliksyon 23Bol:Say mabistan pigagawa' nin ma'kit mangibwat sa nipangakay ran matua o sa kapipika' sa iskwilawan.Tag:Kabutihang asal sa pakikitungo sa ibang tao na turo ng magulang.Ilo:Napintas nga ugali ti maysa a tao nga insuro iti nagannak kadakuada.Eng:Good manners developed from training, etc.Der.adalanadalendi-adaldi-adaliyadalkiadalmaadalmag'adalmakaadalmangadalmapaadal
adal-adalen'`a-dalad`a-lɘnFromadalenvoBol:Isipen nin maong; dale-dalepdepen.Tag:Pinag-aralan; hindi magaspang ang ugali.Ilo:Utuben.Eng:To consider carefully, to think about for a long time or meditate upon.
adalan'a-d`a-lanPerf.inadalanFromadal1vlBol:Iyakay yaynan iyakay o ipasal yaynan ipasal bilang wadi' sa mabistan pigagawa' a sayay tawo laloynay saya anak.Tag:Ikintal; itanim; turuan.Ilo:Ipaganedged ti suro iti panunot ti maysa a tao.Eng:For someone to instill something, e.g., good manners, virtues, etc. in someone.Cls. synakayan2nRCMethBol:Sayay tumutumbok konan sayay tawo ta pigaw nin maadal na anggan maarig nay gawa', pigagawa' nan si mantumbuken na, bilang wadi' saray adalan na ni Jesus.Tag:Tagasunod o alagad.Ilo:Adalan.Eng:Disciple or student.Cls. synapustoldisipulotumutumbokDer.maadalannag'adalannakaadalanpag'adalanpakaadalan
adalen'a-d`a-lɘnPerf.inadalAtc. is man'adalenFromadalvoBol:Isipen, usisaen o pasalen yan gaw'en a sayay bagay.Tag:Pag-aralan.Ilo:Sursurwen; adalen.Eng:To think through, study or consider something carefully such as an idea or thought.Cls. synamingawenisipenusisaenDer.adal-adalenpag'adalenuadalen
adam'a-d`aminfBol:Nipatanid nin pangungusar nin ikon nan sakalakontawo sa tarusan a isubli' yan lamang bilang wadi' agamiren, kwarta tan raruma et.Tag:Hiram.Ilo:Bulod.Eng:The act of borrowing something as a loan.Cls. synutangspecbele'Der.adamanadamenki'damma'dammangdampa'dam
adaman'a-da-manFromadamvlBol:Say gawa' o ugali' a adamen a agamiren.Tag:Utangan; hiraman.Ilo:Agbinnulod.Eng:Borrow something from someone.Der.ampi'damanmampi'damanmi'daman
adamen'a-da-m`ɘnPerf.indamFromadamvoBol:Usaren yay sayay bagay a ikon nin raruman tawo nin main tarusan a isubli' ya mayadi' ya nin usaren.Tag:Hiramin.Ilo:Buluden.Eng:To borrow something.specbel'enutangen
adani'a-da-n`i1+adadaniFromdaniadj1Bol:Ambo' ana nin ma'teng no udas o panaon o adayo'no lugar.Tag:Malapit.Ilo:Asideg.Eng:To be near in time or distance and able to be walked.Antadayo' 1Cls. synbanda 12figBol:Rabay-rabay ya tan may'an a kaingaran konan sayay tawo.Tag:Malapit.Ilo:Asideg nakem.Eng:For someone to be emotionally close, fond of or a kindred spirit with another.Der.adudanikaadanimaadanisangkaadanyan
adap'a-d`ap1adjBol:No adti nin nakapatyo' bilang wadi' a pammastang o si intiron lalaman no tawo; magwa' anamaet a raruman bagay.Tag:Nakaharap.Ilo:Nakasango .Eng:The direction towards which the face is turned.Antgurot 12infBol:No adti nin mako o a punta.Tag:Papunta; patungo.Ilo:Apan; mapan.Eng:To go or head toward someone or something.Cls. synmako 1puntaDer.adapanadapeniyadapkaadapkiadapmaadapmakaadapmangadapmiadappaadapenpiadapenumadap
adap-adapan'a-d`ap-'ad`a-panFromadapan 1vlBol:Ibarita', akuen o gaw'en yay sayay bagay nin kasan iyadi-adi sa pangrerenge' o prisinsya nin raruman tawo.Tag:Harap-harapan.Ilo:Sango-sango.Eng:Do or say something in straightforward manner in the presence of people.
adapanFromadap1advBol:Main a saya tan saya sa gaw'en nin piiirgo o raruma et.Tag:Harapan.Ilo:Agsinnango.Eng:To do something face-to-face or in person.Der.adap-adapanmiadapanpiadapan2nBol:Si iti sa u'na nin kami'nan o parti nan sayay bagay o tawo.Tag:Harapan.Ilo:Sangwanan.Eng:The place in front of something.Antgurot 23nBol:Iti sa prisinsya nan saya, bilang wadi' si Dios.Tag:Sa harap ni.Ilo:Idiay sango ni.Eng:In the presence of of someone, in the area in front of them.
adapen'a-da-p`ɘnPerf.inadapAtc. is man'adapenFromadapvo1Bol:Ipatyo' a pangngikit o yay lalaman sa kami'nan nan sayay bagay o tawo.Tag:Harapin.Ilo:Sangwen.Eng:To direct or turn the face or body towards a certain thing or person.Antgurutan 11.1voTo look toward an event, so the time before it.Cls. synba'yo 21.2voTo look toward a time and so the future.2Bol:Asikaswen o byan ya nin udas a sayay tawo o bagay.Tag:Asikasuhin; harapin.Ilo:Sangwen; asikaswen.Eng:To face responsibilities and thus attend to, entertain or confront them.
adat'`a-datadjBol:Si taway a milawok a pait-paitan tan agas-agasan.Tag:Askad.Ilo:Adat.Eng:A biting bitter taste as the taste of eggplant out of season and lacking water.gentaway2Der.maadatumadat
aday'`a-daynBol:Si kayu-kayo nin pari a yinatab nin gamrang, a magwa' main et nin bunga o kasayna.Tag:Uhay.Ilo:Garami.Eng:The short stalks of rice cut by a gamrang and may or may not have the grains or leaves attached.Cls. syndayamiRel. tomangirik
adayat'a-d`a-yatnBol:Klasi nin batag nin midyo anro tan alaki a bunga tan main bilid-bilid nin lupis.Tag:Mahaba at malaking uri ng saging na parang may kanto ang balat.Ilo:Atiddag ken darakkel nga saba nga kasla adda suli-suli iti igid-igid ti ukis na.Eng:A kind of four-sided banana which is longer and bigger than latundan or saba.genbatag