Bolinao – English


b


b... or g... or m...b... or g...phrEngThe basic form of this word could begin with b, bu, be, or g or m.
baBa!intrjBol:Sarita' a makapaka'ngap mamasiglat nin kaingaran nan sayay anak a kalamo' nay 'tit----bigra' ba!'; petpeten nin gamet a mata no tit----no Ba bigra' galaten yay gamet sa mata.Tag:baEngEquivalent to Booh! in play; To scare when used with babies.
ba'ba'ba'-b`a'nBol:Si parti nan rupa nin iti sa yupa' o sirong nan bebey o nin labi'.Tag:Baba.Ilo:timid.EngchinDer.maba'ba'
ba'batb`a'-batdial. var.batbatnBol:Ba'bat yay tawon kabiangan nay byay o kapapa'sar ran raruman tawo.Tag:Pakialamero - a. Entremetido.Ilo:managbibyangEngA person who concerns himself with other people's affairs.Cls. SynmabiangDer.batbatirokabba'batkibba'batma'batmaba'batmangkiba'batan
ba'bu-ba'boba'-bu-ba'-bo1nBol:Tekrean yayti nin maitumba-tumba yan misubli-subli' sa gurot tan adapan.Tag:Tumba-tumba.EngRocking chair.Cls. Synbutaka2vBol:Saya nin ikap sa ta'gay kayo a si miikap tumukdo' ya sa sangan kayo nin makulaney ba'yo na ibigra' ikusay a ayi na ket maita'gay yay sanga ket pauryan nay lalaman nan kumayupa' ba'yo naynaet li' ituldak a ayi na ket mamata'gay ya, kapresan tuma'gay kumayupa' ya, irgwen nan ibansa-bansag a ba'--(tuma'gay) bu-- (kumayupa') anggan sumawa' ya.EngA play activity for amusement.
ba'lagba`'-lagnBol:Bali-bali o daite' nin bali sa tatalon udino sa gagawa' a para sirungan ran magtrabaho, o piikapan mintras a mampama'sek o mampananem anggan makayatab sara. Say kagaw'an na ket ambo' tuloy nin magsen a bilang sa nipa' o bulong ungot, kawayan tan main anamaet kayo.Tag:Kubo; dampa.Ilo:Kalapaw.EngHut; A small temporary shelter or house made of bamboo and nipa or coconut leaves where a person can sleep or reside in the forest or field.Cls. Synturda
ba'lengba`'-lɘŋnBol:Angot nin umi'.Tag:Panghi.Ilo:Angseg.EngOdor of fresh urine.Der.maba'leng
ba'wasba'-wasBol:Panglat nin parti nin ka'bawan o sayay bagay a masibulot.Tag:Bawas.EngAct of taking away.
ba'yob`a'-yo1adjBol:Siti a ibarita' no si sayay bagay ket kai ya et gapo nin naiyusar o kayadi' na tamo' et nin nagwa' o sin sain tamo' nin nangyadi'. Tag:Bago.Ilo:Baro.EngTo be new or fresh.Antma'ranumranuson ma'ran2advlizerBol:Sarita' yayti nin mangikunikta konan sayay sinmunor nin nangyadi' konan sayay nu'naynan nangyadi'. Tag:Bago.Ilo:Sakbay; kasangwanan.EngThis joins two events one happening befor the other; a subordinating conjunction.Antlabas2 2mayadi' 1Cls. Synadapen 3kaarammi'sa 2yapo'Der.ba'yu-ba'yomama'yomamaba'yomangkapaba'yomapaba'yomiba'yopaba'yuwenid.ba'yon byaysay.ba'yon bulanba'yon kasalba'yon ranomba'yon rate'Ba'yon TaonBa'yon Tistamintoba'yon uso
ba'yon bulanba'-yon bu-lansay. ofba'yophrBol:Ika'pat a yabi nan lumiwa' nin ba'yon bulan, ket say bakas na bara'mon yan daite' a kumpay; daite' ya et a bulan.Tag:Malakarit; bagong buwanIlo:Baro nga bulanEngNew moon; sickle-shaped crescent shaped; the third or fourth night of the moon.Cls. Syndelemleseksynuminamar a bulan
ba'yon byayba'-yon byayid. ofba'yobyayphrfigBol:No si sayay tawo ket nalasat nayay sayay pagmamaskit a nalo' ya nati ba'yon byay na. Tag:Bagong buhay.Ilo:Baro nga biag; kalpasan ti nakaamamak a sakitEngWhen a person has overcome a serious sickness after recovery, it is new life for him.
ba'yon kasalba'-yon ka-salsay. ofba'yophrBol:Kayadi' tamo' et o ambo' et na'teng nin pinakasal.Tag:Bagong kasal.Ilo:Baro nga kasar; kakaskasar.EngNewlywed.Cls. Synkapikasal
ba'yon ranomba'-y`on ra-n`omsay. ofba'yophrBol:Si kasisili nan kapapa'sar nan ranom sa taaw a sakalako a udas nin ka'ti tan atab.Tag:Bagong paglaki at pagliit ng tubig sa dagat,Ilo:Baro nga ugot; baro nga danumEngThe condition in which the tide of the sea is change to a new daily routine.
ba'yon rate'ba'-yon ra-tɘ'say. ofba'yophrBol:Si'noman tan animan a rimmate sa nadali' et a awro.Tag:Bagong dating; kararating.Ilo:Baro nga kasangsangpetEngNew comer; a person who had just arrived or come not long ago.
ba'yon ta'boyba'-yon ta'-boyComp. ofta'boyadjEngfreshly dipped in the water
Ba'yon TaonBa'-yon Ta-'onsay. ofba'yophrBol:Si taon nin sumili konan taon a mapaso ana; sakalakon taon anaet.Tag:Bagong TaonIlo:Baro nga TawenEngNew year; New Year's Day.
Ba'yon TistamintoBa'-yon Tis-ta-min-tosay. ofba'yon propchRCBol:Sayay parti nan Biblia a nakaisuratan kabibyay tan ginawa' ni Jesus.Tag:Bagong Tipan; Bagong Testamento.Ilo:Baro nga testamentoEngNew testament.
ba'yon usoba'-yon 'u-sosay. ofba'yophrBol:Sarban klasi nin ba'yo nin sulot.Tag:Bagong uso.Ilo:Bara nga usoEngNew fashion.Cls. Synmuda1
ba'yu-ba'yoba'-yuba'-yoFromba'yoadjBol:Na'teng ana; sawanin tamo'.Tag:Ngayon kalang nakita; matagal na hindi kita nakitaIlo:Bar'baro; kakit kitak kenkaEngJust recently. Unusual.Der.kaba'yu-ba'yo
*baagba-'agnBol:Lubay; abel a ipamasket konan parti nan lalaman a manepeg sakban.Tag:Bahag.Ilo:BahagEngG-string; loin cloth; a cloth to cover the part of the body as the region of strength and pro-creative power.Der.mibaag
baarba-'arnTag:Isang malaking bungkos ng palay.EngOne large bundle of rice. Ten kabtek of rice; this is used for counting and determining the size of the harvest.Relkabtekkaping'eykatan'ay
baawba-'awnBol:Say mabati' nin sina'pang mayadi' nin mangan; maray'ep nin sina'pang.Tag:Bahaw na kanin; kaning lamig. Ilo:Kilabban.EngLeftover rice.Der.baawenmabaawmamaaw
baawenba-'a-wɘnPerf.binaawAtc. is man'baawenFrombaawvoBol:Kanen a nabati' nin ma'kan mayadi' nin nainsanan anan nayadi' nin mangan.Tag:Bahawin.Ilo:Kilabbanen.EngTo eat leftover food.
bababa-banbabyBol:Undayon.Tag:Hamaka; giwang.Ilo:IndayunEngA swing.Cls. SynundayonDer.babayuyoibabamibaba
baba'ba-ba'Bol:Say abilidad nin pakagawa' sayay bagay.Tag:Kaya; kakayahan.Ilo:Mabalin; pakabalin.EngPower or ability to do something.Der.babaenibaba'mababa'makababa'