Bolinao - English


a


adrigado'ad-riga-doSpnagregadoadd on; attaché; assistantadjBol:Ambo' nin tawon naiyanak sa lugar no kai san'ili ya.Tag:Dayo; dayuhan; estranghero; banyaga.Ilo:Sangaili; Gan-naet.Eng:Not native to a place; an immigrant.Cls. Syndayosan'ili
adris'ad-r`isEngaddressnBol:Si mampiikapan o pakadumugan konan sayay tawo o lugar. Tag:Adres; tirahan.Ilo:Adris.Eng:Address.
adti'ad-t`iintrg pron1Bol:Itepet yayti ta pigaw nin matandaan a kami'nan o pakadumugan konan saya bagay o tawo.Tag:Tanong na ang sagot ay may kinalaman sa lugar; Saang lugar.Ilo:Damag nga masungbaten iti panagibaga iti lugar; sadino a lugar.Eng:Where.1.1prMarks a relative clause that identifies the specific location referred to.Compadtiman
adtiman'ad-t`i-manComp. ofadtimanindfproBol:Abirno adti nin lugar.Tag:Kahit saan man.Ilo:Uray sadino a lugar.Eng:To or in whatever place.
adubi'a-d`u-biSpnadobesun-dried bricknBol:Bara'mon haloblak nin ginwa' mangibwat sa dinumyek nin luta' o tupa' a a usaren sa pamma'deng nin bali tan raruma et nin pa'deng.Tag:Adobe; batong silyar.Ilo:Adobi.Eng:Adobe stone; quarry stone.
adubo'a-d`u-boSpnadobosauce for seasoningnBol:Sayay klasi nin luto' nin karni nin baboy o manok o milawok nin karnin baboy tan manok a rikadwan nin paminta, suka', bawang, tan tuyo.Tag:Adobo.Ilo:Adobo.Eng:Chicken or pork or both cooked in vinegar and soy sauce with black pepper and garlic.
adudani'a-du-da-n`iFromadaniadj1Bol:Mas adani yay sayay bagay sa sayay bagay.Tag:Mas o higit na malapit.Ilo:As-asideg.Eng:For someone or something to be closer or nearer than someone or something else.2Bol:Mas adani a kaingaran o masabi yay sayay tawo sa sayay tawo.Tag:Malapit ang damdamin.Eng:For someone to be more closely attached; closer to one's affection.
aduen'a-d`u-'ɘnPerf.inado'1Atc. is man'aduenFromado'voBol:Say pagkakamain nin ararem nin adanin kaingaran para sa sayay tawo a magwa' sa lalaki o babayi, o sa Dios. Tag:Pagkakaroon ng malalim at masidhing damdamin para sa ibang tao o sa Diyos.Ilo:Nauneg a rikna ti panag-ayat mabalin a kapada a tao,alikamen , wennu ni Apo Dios.Eng:To love something with deep feeling and affection.AntguraenCls. Synkawa'nanenlabyen 1Der.inado'2
adultiryo'a-dul-t`iryoSpnadulterioadultery nBol:Mamabayi o kilalaki.Tag:Pakikiapid; pangangalunya.Ilo:Pannakiabig iti di asawa; Pannakikamalala.Eng:Adultery.Cls. Synkilalaki
adurno'a-dur-noSpnadornodecorationnrareBol:Arkos.Tag:Adorno; dekorasyon; labor; palamuti'.Ilo:Arkos.Eng:Decorations, usually to make something look more elegant like carved cabinets and jewelry.Cls. SynarkoslaborDer.adurnwan
adurnuwan'a-dur-nu-wanSpch var. ofadurnwanFromadurno
adurnwan'a-dur-nw`anSpch var.adurnuwanFromadurnovlBol:Kwan ya nin arkos o dikurasyon a sayay bagay.Tag:Gayakan; ilagay ang arkos; magdekorasyon.Ilo:Arkusan.Eng:To adorn or decorate something.Cls. Synarkusanbarikaskasdikurasyunan
adyan'a-dy`anPerf.inadyanFromadivlBol:Kai ya nin pa'kit a sayay tawo sa sayay tawo nin mako kona o syay gagaran ma'kit.Tag:Hindi pagpapakita ng isang tao sa taong naghahanap sa kanya.Ilo:Saan nga pagpakita iti maysa a tao kadagiti agbirbirok kanya na.Eng:Hide someplace from someone.Der.aadyannaadyannangadyan
adyos'adyosSpn Infl ofadios
agab'a-g`abnBol:Manakaw nin baka o damulag o animan et nin ayep.Tag:Pagnanakaw ng baka o kalabaw.Ilo:Panagtakaw ti baka wenno nuang.Eng:Rustling of cattle or carabao or any other animal.Cls. SyntakawtikasDer.agabenmangagabmangngagab2mangngagab1
agaba''a-g`a-ba'adjBol:Alawang a distansya sa pisa'lean nin rigrig tan rigrig bilang sa sayay tinistis nin kayo bale' mas anted dyan si kaanrwan.Tag:Pagkakaroon ng malawak na distansya mula sa gilid at gilid.Ilo:Nawaya a kinaadayo nga aggapu iti igid ken igid.Eng:Wide or broad, normally used of flat surfaces, the focus is on the comparative dimensions such as a piece of wood or a person's jaws.AntakitirCls. Synalawang 1Der.agabaenagagaba'kaagabaan
agabaen'a-ga-b`a-'ɘnFromagaba'voBol:Gaw'en nin alawang a sukat nin pisa'lean ran midmang a rigrig nan sayay bagay bilang sa lamisawan, katri, kwadro tan raruma et.Tag:Gawing malawak ang distansya mula sa gilid at gilid; laparan.Ilo:Aramiden a nawaya ken nalawa iti knaadayo iti igd ken igid.Eng:To make something broad or wide, such as a bed, table, chair, frame, etc. AntakitirenCls. SynalawangenDer.paagabaen
agaben'a-ga-bɘnPerf.inagabFromagabvoTag:Pagnanakaw ng baka at kalabaw na katayin itoIlo:AgabEng:Stealing cattle or carabao put out to pasture with the intention of slaughtering the animal.
agagaba''a-gaga-ba'Fromagaba'vchngTag:Maluwang.Ilo:Nalawa.Eng:become broad
agamang'a-g`a-maŋnBol:Saya nin nipa'deng a pangaturan nin pari tan raruma et nin yatab.Tag:Kamalig na itinayo bilang imbakan ng bigas, mais at iba pang uri ng ani.Ilo:Kalapaw a mabalin a bato wennu kayo nga inaramid nga pagidulinan iti anya man ng ginapas.Eng:A storehouse for farm produce like rice, corn, etc.Cls. Synbudigakamarinpangyaturan 1
*agamir'a-g`amirnTag:Gamit.Eng:A tool.Der.agamirenmangagamir
agamiren'a-ga-m`i-rɘnPerf.inagamirSpch var.agamirenenFrom*agamir1nBol:Animan nin bagay a usaren sa pagtatrabaho o pangngawa' nin bagay-bagay, pati say isulot o animan et.Tag:Kasangkapan na ginagamit sa gawain, isinusuot o atbp.Ilo:Gargaret a usaren no adda iti aramiden, mabalin nga isuot wennu usaren.Eng:Any useful article such as an implement, tool, utensil, including personal effects.Cls. Syninstrumintospecadadobatyabenengkardiromartilyomuwiblissapatos2voBol:Usaren yay sayay bagay bilang sa pakababa', pakayadi' o raruma et sa abas.Tag:Gawing kasangkapan ang isang bagay, o kakayahan, may masamang kahulugan.Ilo:Usaren ti maysa a banag wennu katon-uyan, madi iti kayat na saw-en.Eng:To utilize something as a tool, with a negative connotation.Cls. Synusaren
agamirenen'a-gamir`ɘ-nɘnSpch var. ofagamirenFrom*agamir
agap'`a-gapnBol:Lata uno plastik nin abaw a matadem nin ubot-ubot nin pangiriidan nin bagay-bagay bilang sa papayas no mangatsara, kamutin-kayo no mangwa' nin kutitem tan raruma et.Tag:Isang kagamitan na nababalutan ng matutulis na butas na ginagamit para magkudkud ng prutas, gulay o ano mang pagkain.Ilo:Maysa a ramramit nga napnu iti natadem nga abut nga usaren no agkadkad iti bunga, nateng wennu anya man a makan.Eng:A grater or shredder that is full of holes and grates off pieces as something is passed over it.Cls. SynkaroskurkoryadyadDer.agapenmangagap
agapen'a-ga-pɘnPerf.inagapFromagapvoBol:Ginwa' nin madidintek o pino yupa' sa nipangusar nin agap.Tag:Gawing mas maliliit o pino sa pamamagitan ng kayuran.Ilo:Pababassiten ken pinwen nga agusar iti gadgad.Eng:To shred or grate something on a flat grater.Cls. Syngaygayen