Bolinao - English


a


*agwasil'a-gwasilSpnAguacilconstable, dragonflynobsoBol:Pulis uno gwardya sin tyimpo ran Kastila'; Bantay nin babali sin uray ran Kastila' iti sa Pilipinas. Gwardya sin tyimpo nin Kastila iti sa Bolinao.Tag:Pulis.Eng:Constable or police officer under the Spanish government in the Philippines.Cls. Syngwardya sibilpulisDer.nag'agwasil
agwatyimpo'a-gwatyim-poSpnagua tiemponobsoBol:Inumen a makatulong sa madali' a pakaanda' nan main masakit uno ta pigaw matambar yay masakit (e.g. alyabon, banaba).Tag:Agwatyimpo.Eng:Liquid or concoction substitute for drinking water of a patient to help hasten the effect of medicine administered or to effect some cure.
agyo''ag-y`o'nBol:No si ngaran mo ket kapada yan ngaran nan sayay tawo, sya agyo' ma.Tag:Kapareho ng pangalan o magkapangalan.Ilo:Agpada iti nagan wennu agkanagan.Eng:Someone who has the same name as another person.synkangaran-ngaranDer.miagyo'
ah'`ahSpch var.a1intrj1Bol:Ibarita' nayaytin sayay tawon main mairot nin man'ibibilin konan sayay tawo.Tag:Sinasabi ito upang bigyang diin ang tagubilin.Ilo:Ibaga datoy nga sarita no kayat nga iduldol ti maysa a pammaga.Eng:An interjection used to emphasis an instruction.2Bol:Ibarita' nayaytin sayay tawon rabay nan umanen nin nag'irgo a nibarita' na ta kai na narnge' nin mapalaway; ani? Tag:Ano? Ha?.Ilo:Ah? Anya?.Eng:What was it you said?synani 13Bol:Usaren yaytin pangibusngaw nin pakikumpurmi, nipaka'ngap, ririket, pakadismaya, sager, pagdudwadwa tan raruma et dipindi sa no pa'no a pangibalikas. Tag:A.; Ha.Ilo:A.Eng:An interjection emphasizing various feelings of wonder or joy or anger or surprise or disgust or shocked discovery, etc., in accordance with the context.Cls. Syntalaga 1say.O' a
ahinsya'a-hin-ʃaSpnagenciaagency, bureau, officenEng:agency
ahinti'a-h`in-tiSpnagenteagentnBol:Sayay tawo a mangikampanya nin pakalako' nin bubagay bilang say tambar, siguro tan nagsikabarang a usar-usaren.Tag:Kinatawan ng isang negosyo upang magbenta ng serbisyo..Ilo:Tao nga aglako wennu makitungtong tapno makalako para sabali a tao.Eng:A representative usually for sales for a company.
ahit'`a-hitTagahitshavenrareBol:Baw'asan a kiri, mibarbas, o kiskisan a sabot sa bisit tan sa raruma et nin mangusar nin blid o labahas. Tag:Ahit.Ilo:Kiskis.Eng:Trimming such as the eyebrow, sideburns, armpit hair, leg hair, etc.Der.ahitenmiahitpangahitpangngahitpiahit
ahiten'a-h`i-tɘnPerf.inahitFromahitvoBol:Mibarbas o baw'asan o galten a sabot bilang sa kiri, barbon a mangusar nin blid o labahas.Tag:Ahitin.Ilo:Ahiten.Eng:To shave or trim something such as eyebrow, beard, etc.
akang-akang'a-kaŋakaŋIlo ofikang-ikangFromikang
akapulko'a-ka-pul-konEng:The candle bush.synpalo dozenaCassia alata or Senna alata
akasya'a-k`a-ʃaSpnacacia falsalocust treenBol:Sayay klasi nin kayo nin alaki a sanga na tan mabulong. Say bulong ket malilimpek a kulor birdi. Say burak na ket kulor dirusas tan say bunga na ket bilang bungan salumagi.Tag:Malaking punong kahoy na bilugan ang dahon, kulay pula ang bulaklak at ang bunga ay kahawig ngunit mas malalaki kaysa ipil; ang katawan ng puno ay madalas gawing muweblesIlo:Dakkel nga puon kayo, nga nabukel iti bulong, nalabbaga iti sabong ken adda bunga na a kasla ipil-ipil, ti kayo na ket aramiden da nga gargaret.Eng:Acacia tree. It has large branches and profuse leaves that are roundish and green but not so large, its flowers are rose colored and its fruit is similar to the fruit of the salumagi/tamarind.
akawntant'a-kawn-tan-tEngaccountantnBol:Si sayay tawo a nayadi' nin karira nin kumirsyo tan nailiwa' na a iksamin para konran Public Certified Accountant.Tag:Akawntant; kontador de libro; tagatuos.Ilo:AkawntantEng:Accountant ; a person who has passed the board examination for Certified Public Acccountants.
akay'`a-kayMassuakaynBol:Animan a iyadal, iparmaw, o ipatandaan. Tag:Anumang aral na natutunan.Ilo:Anya man nga sursuro a naadal.Eng:A teaching.Cls. Synadbaysbibilin 1Der.akay-akayakayaniyakaymangakay
akay-akay'a-kayakayFromakayBol:Say bubagay a ipasal-pasal o ipata-patandaan sa sayay tawo.Tag:Mga turo.Ilo:Sursuro.Eng:Teachings; knowledge or skills that are passed on to a person.Der.akay-akayaniyakay-akaypaakay-akay
akay-akayan'a-k`ayak`a-yanPerf.inakay-akayanFromakay-akayvinTag:Turo-turuan.Ilo:Surwa-surwan.Eng:individually taught
akayan'a-k`a-yanPerf.inakayanFromakayvlBol:Adalan yay sayay tawo nin sayay bagay, o ipatandaan o iparmaw yay sayay tawo sa sayay bagay.Tag:TuruanIlo:Surwan.Eng:To teach someone something.Cls. Synadalan 1adbaysanbibilinenidalaniwanwankunsabawanDer.maakayanmakapiakayan
aken'a-k`ɘnSpch var. ofakeng
akeng'a-k`ɘŋSpch var.akennslgBol:Siti a ngaran nin purarag nan bake' sa taru'man maipa'ka' konra ni Pag'ong; pannabet sa bake'.Tag:Matsing; tyunggo; unggoy.Ilo:Sunggo; bakes.Eng:The name by which the monkey was called in folktale. Relbake'
akipot'a-k`i-potFromkipotadjBol:Sayay lugar uno bagay a maslet uno daikleng dyan say nurmal o kuston kaalakyan.Tag:Isang bagay o lugar na masikip ang espasyo kaysa sa kadalasang sukat nito.Ilo:Maysa a banag wennu lugar nga bassit iti lugar ken maanay na ngem ti kusto nga kinadakkel na.Eng:To be narrow compared to something else and so tight.Antalawang 1Cls. SynakitirmasletmasupitDer.akiputenkaakiputan
akiputen'a-ki-p`u-tɘnFromakipotvoBol:Baw'asan udino daiklengen yay kaalawangan nan sayay bagay, lugar tan raruma et.Tag:Gawing makipot; pasikipin.Ilo:Aramiden nga nailet.Eng:To make a place to pass through narrower or more constricted.Antalawangen
akis'`a-kisnBol:Pilwa' a main kaaluyon nin tunoy bana' sa kaberengan, kaidapan nakem, sakit o raruma et.Tag:Paglabas ng luha dahil sa labis na kalungkutan, sakit, saya o anumang uri ng masidhing damdamin.Ilo:Pagruwar iti lua gapu ta naragsak, masnaay, wennu anya a man a nauneg nga rikna.Eng:A cry or weeping.Antilis 2Cls. Synangakangrab 2ugaogurangabspecabet-abet 1agrang 2Der.akisaniyakiskaaakismaakismakaakismakapaakispaakisenpiurakisumakis
akisan'a-k`i-sanPerf.inakisanAtc. is man'akisanFromakisvlBol:Umakis bana' konan saya bagay o sayay tawo. Tag:Pag-iyak dahil sa isang pangyayari, bagay o kapwa.Ilo:Sangitan iti maysa a banag, aramid wennu tao.Eng:To cry about something or for someone.Cls. Synabet-abetanagranganangakanangakanangrabanDer.miakisan
akitir'a-k`i-tiradjBol:Kurang a sukat dyan say matkap bilang sa sukat nin abel, tekrean tan raruma et.Tag:Maiksi ang sukat ng isang bagay sa dapat na sukat nito.Ilo:Naabbaba ngem ti kusto nga kinaatiddog na iti maysa a banag.Eng:For an object to be undersized as in a piece of clothing.Antagaba'alawang 1Cls. SynakipotmasletmasupitDer.akitirenkaakitir
akitiren'a-ki-t`i-rɘnFromakitirvoBol:Baw'asan udino daiklengen yay sukat nan sayay bagay bilang say abel, apay, tan raruma et.Tag:Bawasan ng haba ang isang bagay.Ilo:Kissayan iti kinaatiddag iti maysa a banag.Eng:To reduce the width of a flat object.AntagabaenCls. SynapegetenDer.paakitiren
akkinsi'`ak-kin-siComp. ofkinsiphrBol:Wanin say bili nan sayay bagay ket labinlimay pisos; magwa' anamaet nin bilang nin tawo bilang sa sayay ruran, etc.Tag:Tigkikinse.Ilo:SagkikinsiEng:Fifteen each.