Bolinao - English


a


a1'aSpch var. ofah
a2'apposBol:Usaren yaytin sayay sarita' sa u'na nan ngaran nin bagay a sintron mampag'irgwan sa sayay grupo nin susarita'.Tag:Ang.Ilo:Sarita nga usaren tapno maituding ti pagtutuntungan.EngThis is the item that is being specifically talked about in the clause. The clause marker of the focused item or the absolutive clause. Relsienclity/[V]_
a'lo'`a'-lonBol:Pinalimpek a anron kayo nin main dinmaite' a gaga'getan sa butlay nin usaren yan ipambayo, ipangrekrek uno ipangmek sa a'song uno ipanaltag sa bilog.Tag:Halo; pambayo.Ilo:Al-o.EngPestle, a rounded piece of wood about five inches in diameter and six feet long used to pound or grind substances in a mortar or thresh rice in a bilog.wha'songCls. Synipambayo 2Rel. tobayodekdekan 2Relbilog 1taltagen
a'nak'a'-n`akMassua'nakFromanaknBol:Usaren yaytin tumukoy sa sinusa'sa sa abaw, ambo' grupo nin ua'nak.Tag:Mga anak.Ilo:Saggaysa nga pangawag iti ubbing,saan ng purok.EngReferring to specific children individually, not just a group.
a'nem'a'-n`ɘmn1Bol:Si sumunor nin numiro kona nin lima.Tag:Anim.Ilo:Sumaruno a numiro malpas ti lima ken sakbay pito. EngSix, the number following five.Relbilang1synsais1.1nsixty1.2nsic hundredComplabin'a'nemDer.ika'nemmi'nem
a'pat'`a'-patn1Bol:Si numiro nin sumunor konan bilang a tulo.Tag:Apat.Ilo:Sumaruno a numiro malpas ti tallo ken sakbay lima.EngFour.whbilang11.1nforty1.2nfour hundredDer.ika'patkaka'patlabin'a'patmag'a'patmi'patpi'patsippa'pat
a'rong'`a'-roŋnBol:Si parti nan lalaman nin usaren sa pinnawa tan pangngangot. Iti ya sa pibutlayan nin bebey tan mata nin tawo man o ayep. Tag:Ilong.Ilo:Partis iti rupa nga pagsang-awan ken pug-awan no aganges.EngNose.whrupa
a'song'`a'-soŋnBol:Bato uno matib'ey nin kayo nin kinutkutan sa butlay anggan sa kapikngaan a pambaywan nin irik, mais tan raruma et, a mangusar nin a'lo.Tag:Lusong.Ilo:Alsong.EngA large wooden or stone mortar used with a pestle for pounding grains such as rice, corn, etc.Mema'logenbilog 1Der.a'su-a'song
a'su-a'song'`a'-su-'`a'-soŋFroma'songnBol:Daikleng nin pambaywan nin gawa' sa bato udino kayo a main nin kinutkutan nin namaararem sa butlay.Tag:Almires; dikdikan; bayuhan.Ilo:Almires.EngSmall wooden or stone mortar.synalmiris
aadi''a-'`a-di'Fromadi'nBol:Rwa o mas abaw nin adi'.Tag:Mga hari.Ilo:Ar-ari.EngTwo or more specific kings.Antrina
aadyan'a-'a-dy`anFromadyannBol:Lugar no adti ya mako nin umadi a sayay tawo lalo yaynay sayan main nin mampal'isan o mampalaywan.Tag:Kublihan; taguan; pagtaguan.Ilo:Paglemmengan.EngA hiding place.
aak'a-'aknoldBol:Kayon ma'ran a inanag. kayo nin rumokTag:Maanay.Ilo:NaanayEngOld wood that is termite eaten.Antsegat 1Relanagrumukensynmarpokrumok
aakot'a-'`akotSpch var. ofakut-akotFromakot
aalmidunen'a-'`al-midu-n`ɘnFromalmidunenadjBol:Abel o seket a matkap nin almidunen o paksiren sa pangngusar nin gawgaw o sinapit nin linugaw.Tag:Aalmirulin.Ilo:Aalmiduren.EngFabric or clothing requiring starching.
abab'`a-babnBol:Si matib'ey a parti nan ungot a nakaigaletan nin bunot tan laman.Tag:Bao.Ilo:Natangken a parti iti bunga iti niyog nga nagkapetan ti bunot ken manglaem iti sabaw na.EngThe shell of a coconut.whungotRel. tolaman 2.2
abababo'a-ba-ba-boNum1ababoFrombabo
ababo'a-b`a-boNum+abababoFrombaboadj1Bol:Animan a ambo' nin ararem bilang sa taaw, ubot, sugat tan raruma et.Tag:Mababaw.Ilo:Anya man nga saan a nauneg. Rabaw.EngShallow, said of the sea, a hole, cut or wound. Antararem 1kantilado2Bol:Kurang sa masadag a pakatanda', pakataros, didikasyon o dibusyon. Tag:Mababaw.Ilo:Narabaw.EngLack of depth in knowledge, understanding, commitment, etc.Antararem 1.1Cls. SynparawpawDer.ababwenkaababwanumababo
ababo a lwa''a-ba-b`o 'a l`wa'id. oflwa'phrTag:Mababaw ang luha.Ilo:NArabaw ti lwa.EngTo be prone to crying, the tears are on the surface and about to come out at the slightest thing.
ababwen'a-bab-w`ɘnFromababovoBol:Andi' gaw'en nin ararem. Tag:Babawan.Ilo:Rabawan.EngTo make something shallow.Antararmen
abagat'a-b`a-gatn1Bol:Si bandan panrupan nin bagatanan.Tag:Timog-kanluran; habagat.Ilo:Abagatan a laud; abagat.EngSouthwestern direction. Rel. tobaytanpanrupantimog 2gendiriksyon2Bol:Si siri nin nangibwat sa panrupan nin bagatanan nin mangawit nin rapeg.Tag:Habagat.Ilo:Abagat.EngA wind from the southwest that brings rain.
abagatan a baytan'a-bagatan a bay-tanid. ofbaytanphrTag:Timog-silanganIlo:Baetan.EngSoutheasterly.whdiriksyonCls. Synmamatimog
abagay'a-ba-g`ayintrjoldBol:Ibalikas yayti nin pangibusngaw nin kaingaran a napirdyan no main nin na'met o nakasa, o no naima-ima sa inilalwan.Tag:Hinayang; panghihinayang.; Sayang!Ilo:Ilala; kailala.; Kailala; kailala pay!EngAn expression of vain regret or despair over something or someone wasted or lost.synsayang 2Der.abagayenmaabagay
abagayen'a-ba-ga-y`ɘnFromabagayvoTag:Halaga.Ilo:Ipateg; amuogen.EngTo appreciate something.
abaho'a-b`a-hoSpnabajodown, below1vobsoBol:Kumayupa' sa ruran.Tag:Bumaba; umibis.Ilo:Bumaba; agdissaag.EngTo come down from something such as a tree, or a vehicle.Cls. Synkumayupa'synumarawas2vobsoBol:Kumayupa' o gumuda a prisyo nin bubagay bilang sa ungot, kupras, tan raruma et.Tag:Bumaba.Ilo:Bimmaba; binasit.EngTo go down in price..Cls. Syngumuda3intrjobsoBol:Abaho, sarita' yayti nin usaren nin pammatalad no main nin bagay a nanabo'.Tag:Abaho.Ilo:Abaho.Eng Used as a warning to watch out for something falling.
abaka'a-ba-k`anBol:Sayay mula a mabyay sa madutak o madu'mel nin lugar a bara'mon batag a bakas na tan say lanot nin pala'pa' tan upas na ket gaw'en nin bag, tsinilas, kupya' tan raruma et.Tag:Abaka.Ilo:Abaka.EngAbaca, a plant or its fiber that looks like a banana plant and grows in wet areas which is cultivated for its fiber which is known worldwide as Manila hemp.Relbatag