Bolinao – English


a


a1'aSpch var. ofah
a2'apposBol:Usaren yaytin sayay sarita' sa u'na nan ngaran nin bagay a sintron mampag'irgwan sa sayay grupo nin susarita'.Tag:Ang.Ilo:Sarita nga usaren tapno maituding ti pagtutuntungan.Eng:This is the item that is being specifically talked about in the clause. The clause marker of the focused item or the absolutive clause. Relsienclity/[V]_
a'lo'`a'-lonBol:Pinalimpek a anron kayo nin main dinmaite' a gaga'getan sa butlay nin usaren yan ipambayo, ipangrekrek uno ipangmek sa a'song uno ipanaltag sa bilog.Tag:Halo; pambayo.Ilo:Al-o.Eng:Pestle, a rounded piece of wood about five inches in diameter and six feet long used to pound or grind substances in a mortar or thresh rice in a bilog.wha'songCls. Synipambayo 2Rel. tobayodekdekan 2tapongRelbilog 1taltagen
a'nak'a'-n`akMassua'nakFromanaknBol:Usaren yaytin tumukoy sa sinusa'sa sa abaw, ambo' grupo nin ua'nak.Tag:Mga anak.Ilo:Saggaysa nga pangawag iti ubbing,saan ng purok.Eng:Referring to specific children individually, not just a group.
a'nem'a'-n`ɘmn1Bol:Si sumunor nin numiro kona nin lima.Tag:Anim.Ilo:Sumaruno a numiro malpas ti lima ken sakbay pito. Eng:Six, the number following five.Relbilang1synsais1.1nsixty1.2nsic hundredComplabin'a'nemDer.ika'nemmi'nem
a'pat'`a'-patn1Bol:Si numiro nin sumunor konan bilang a tulo.Tag:Apat.Ilo:Sumaruno a numiro malpas ti tallo ken sakbay lima.Eng:Four.whbilang11.1nforty1.2nfour hundredDer.ika'patkaka'patlabin'a'patmag'a'patmi'patpi'patsippa'pat
a'rong'`a'-roŋnBol:Si parti nan lalaman nin usaren sa pinnawa tan pangngangot. Iti ya sa pibutlayan nin bebey tan mata nin tawo man o ayep. Tag:Ilong.Ilo:Partis iti rupa nga pagsang-awan ken pug-awan no aganges.Eng:Nose.whrupa
a'song'`a'-soŋnBol:Bato uno matib'ey nin kayo nin kinutkutan ya sa butlay anggan sa kapikngaan a syay pambaywan nin animan bilang sa irik, byas, mais tan raruma et, a mangusar nin a'lo.Tag:Lusong.Ilo:Alsong.Eng:A large wooden or stone mortar used with a pestle for pounding grains such as rice, corn, etc.Mema'logenbilog 1Der.a'su-a'song
a'su-a'song'`a'-su-'`a'-soŋFroma'songnBol:Daikleng nin pambaywan nin gawa' sa bato udino kayo a main nin kinutkutan nin namaararem sa butlay.Tag:Almires; dikdikan; bayuhan.Ilo:Almires.Eng:Small wooden or stone mortar.synalmiris
aadi''a-'`a-di'Fromadi'nBol:Rwa o mas abaw nin adi'.Tag:Mga hari.Ilo:Ar-ari.Eng:Two or more specific kings.Antrina
aadyan'a-'a-dy`anFromadyannBol:Lugar no adti ya mako nin umadi a sayay tawo lalo yaynay sayan main nin mampal'isan o mampalaywan.Tag:Kublihan; taguan; pagtaguan.Ilo:Paglemmengan.Eng:A hiding place.
aak'a-'aknoldBol:Kayon ma'ran a inanag. kayo nin rumokTag:Maanay.Ilo:NaanayEng:Old wood that is termite eaten.Antsegat 1Relanagrumukensynmarpokrumok
aakot'a-'`akotSpch var. ofakut-akotFromakot
aalmidunen'a-'`al-midu-n`ɘnFromalmidunenadjBol:Abel o seket a matkap nin almidunen o paksiren sa pangngusar nin gawgaw o sinapit nin linugaw.Tag:Aalmirulin.Ilo:Aalmiduren.Eng:Fabric or clothing requiring starching.
abab'`a-babnBol:Si matib'ey a parti nan ungot a nakaigaletan nin bunot tan laman.Tag:Bao.Ilo:Natangken a parti iti bunga iti niyog nga nagkapetan ti bunot ken manglaem iti sabaw na.Eng:The shell of a coconut.whungotRel. tolaman 2.2
abababo'a-ba-ba-boNum1ababoFrombabo
ababo'a-b`a-boNum+abababoFrombaboadj1Bol:Animan a ambo' nin ararem bilang sa taaw, ubot, sugat tan raruma et.Tag:Mababaw.Ilo:Anya man nga saan a nauneg. Rabaw.Eng:Shallow, said of the sea, a hole, cut or wound. Antararem 1kantilado2Bol:Kurang sa masadag a pakatanda', pakataros, didikasyon o dibusyon. Tag:Mababaw.Ilo:Narabaw.Eng:Lack of depth in knowledge, understanding, commitment, etc.Antararem 1.1Cls. SynparawpawDer.ababwenkaababwanumababo
ababo a lwa''a-ba-b`o 'a l`wa'id. oflwa'phrTag:Mababaw ang luha.Ilo:NArabaw ti lwa.Eng:To be prone to crying, the tears are on the surface and about to come out at the slightest thing.
ababwen'a-bab-w`ɘnFromababovoBol:Andi' gaw'en nin ararem. Tag:Babawan.Ilo:Rabawan.Eng:To make something shallow.Antararmen
abagat'a-b`a-gatn1Bol:Si bandan panrupan nin bagatanan.Tag:Timog-kanluran; habagat.Ilo:Abagatan a laud; abagat.Eng:Southwestern direction. Rel. tobaytanpanrupantimoggendiriksyon2Bol:Si siri nin nangibwat sa panrupan nin bagatanan nin mangawit nin rapeg.Tag:Habagat.Ilo:Abagat.Eng:A wind from the southwest that brings rain.
abagatan a baytan'a-bagatan a bay-tanid. ofbaytanphrTag:Timog-silanganIlo:Baetan.Eng:Southeasterly.whdiriksyonCls. Synmamatimog
abagay'a-ba-g`ayintrjoldBol:Ibalikas yayti nin pangibusngaw nin kaingaran a napirdyan no main nin na'met o nakasa, o no naima-ima sa inilalwan.Tag:Hinayang; panghihinayang.; Sayang!Ilo:Ilala; kailala.; Kailala; kailala pay!Eng:An expression of vain regret or despair over something or someone wasted or lost.synsayang 2Der.abagayenmaabagay
abagayen'a-ba-ga-y`ɘnFromabagayvoTag:Halaga.Ilo:Ipateg; amuogen.Eng:To appreciate something.
abaho'a-b`a-hoSpnabajodown, below1vobsoBol:Kumayupa' sa ruran.Tag:Bumaba; umibis.Ilo:Bumaba; agdissaag.Eng:To come down from something such as a tree, or a vehicle.Cls. Synkumayupa'synumarawas2vobsoBol:Kumayupa' o gumuda a prisyo nin bubagay bilang sa ungot, kupras, tan raruma et.Tag:Bumaba.Ilo:Bimmaba; binasit.Eng:To go down in price..Cls. Syngumuda3intrjobsoBol:Abaho, sarita' yayti nin usaren nin pammatalad no main nin bagay a nanabo'.Tag:Abaho.Ilo:Abaho.Eng: Used as a warning to watch out for something falling.
abaka'a-ba-k`anBol:Sayay mula a mabyay sa madutak o madu'mel nin lugar a bara'mon batag a bakas na tan say lanot nin pala'pa' tan upas na ket gaw'en nin bag, tsinilas, kupya' tan raruma et.Tag:Abaka.Ilo:Abaka.Eng:Abaca, a plant or its fiber that looks like a banana plant and grows in wet areas which is cultivated for its fiber which is known worldwide as Manila hemp.Relbatag